Luna Borst zet zich in voor inclusie in Hattem

“Ik wil laten zien dat iedereen mee mag doen, zoals je bent”

In Hattem groeit de aandacht voor inclusie en diversiteit. Onder de vlag van het project Kleurrijk Jezelf Zijn denkt een betrokken werkgroep samen met de gemeente na over hoe Hattem een plek kan zijn waar iedereen zich welkom en gehoord voelt. Eén van de leden van die werkgroep is de 24-jarige Luna Borst. Samen met de werkgroep zet zij zich in om mensen met een beperking zichtbaar te maken en te laten meedoen.

Steun

Wie bij Luna op bezoek komt, wordt vrolijk begroet door hulphond Mila. “Mila is mijn steun en toeverlaat,” vertelt Luna. “Ze geeft structuur aan mijn dag. Dankzij haar kan ik zelfstandig wonen. Ze is er altijd voor mij, onvoorwaardelijk.” En dat is geen vanzelfsprekendheid: sinds haar 18e zit Luna thuis, omdat er geen passende dagbesteding beschikbaar is in de gemeente Hattem.

Luna kreeg op de basisschool de diagnose autisme, nadat een oplettende een ambulant begeleider tijdens een toets iets signaleerde. 

“Er werd eerst gedacht dat ze gedrag kopieerde van haar broer, die ook autisme heeft,” vertelt haar moeder Ellen. Het begin van een lange weg vol onbegrip en strijd. “Het reguliere schoolsysteem is gewoon niet ingericht op kinderen zoals Luna, die meer tijd en ondersteuning nodig hebben. We hebben jaren moeten vechten voor passende begeleiding. Dat was slopend, maar we zijn altijd positief gebleven. Ik ben trots op mijn kinderen. Zo studeert de broer van Luna in Leiden aan de universiteit en woont Luna zelfstandig. We vieren elke kleine stap die zij zetten.” 

Obstakels 

Hattem is voor Luna een fijne plek om te wonen. Alles is dichtbij en bekend – haar ouders, de stad, het bos. Toch zijn er obstakels. “Onder andere loslopende honden en vuurwerk zorgen voor veel onrust en stress bij Mila en mij. Mila blijft een hond, ze is geen robot. Ze kan niet alles negeren en ik raak zwaar overprikkeld van die dingen,” zegt ze. “En er is nog weinig kennis over hoe je met een hulphond omgaat. Mensen vragen me vaak of ik blind ben of dat ik de hond aan het trainen ben voor iemand anders.” 

Luna geeft als tip mee dat mensen op de website www.hulphond.nl/omgaan-met-hulphonden kunnen lezen hoe ze met een hulphond moeten omgaan. 

Ook de bereikbaarheid met het openbaar vervoer laat te wensen over, waardoor ze vaak afhankelijk blijft van haar ouders om ergens naartoe te gaan.

Wat Luna vooral mist, is een plek om andere jongeren met autisme te ontmoeten, een passende dag invulling en een toekomstbestendige woonplek. “Ik mag hier tot mijn 28e wonen,” vertelt ze. “Daarna hoop ik op een plek zoals De Luwte. Een woonvoorziening waar rust, structuur én ruimte is voor mij en mijn hulphond. En vooral dat ik in Hattem kan blijven, dicht bij alles wat vertrouwd is.”

Ontwikkeling

Luna’s begeleider Natasja Boe en haar collega van Autlook komen twee keer per week langs om samen met Luna de week te plannen, dingen te regelen en ideeën uit te werken. Ze ziet dat er veel jongeren zoals Luna zijn die nergens echt passen. “Er zijn wel prikkelarme plekken waar voorspelbaarheid en een duidelijke dag structuur is, maar deze missen  vaak voldoende mentale uitdading. Het blijft al snel bij repeterende handelingen, maar dit is voor mensen met autisme met een hoger IQ geen stimulerend werk. Daarmee worden ze geremd in hun ontwikkeling.”

Natasja merkt ook dat veel mensen nog niet goed weten hoe ze met iemand met autisme moeten omgaan. “Er zijn zoveel aannames. Dat mensen met autisme niet sociaal zijn, of weinig begrijpen. Maar iedereen met autisme is anders. De één praat makkelijk, de ander niet. De één heeft behoefte aan afstand, de ander zoekt juist contact. Belangrijk is dat we mensen niet behandelen alsof ze ‘anders’ zijn – behandel ze als gelijken.”

In plaats van zelf in te vullen wat iemand denkt of voelt, raadt Natasja aan om gewoon open het gesprek aan te gaan. “Stel vragen als: ‘Wat heb jij nodig om je prettig te voelen?’ Dat is veel beter dan uitgaan van je eigen ideeën. En als iemand even geen antwoord geeft, vat dat niet persoonlijk op. Soms hebben mensen met autisme gewoon iets meer tijd nodig om te reageren. Dat is geen onwil, dat is hoe hun brein werkt.”

Misverstanden

Voor Luna zijn deze misverstanden dagelijkse realiteit. “Sommige mensen denken echt dat mensen met autisme dom zijn. Dat is zo jammer,” zegt ze. Binnen de werkgroep Kleurrijk Jezelf Zijn hoopt ze meer begrip te creëren voor mensen met een beperking. “Er is veel aandacht voor LHBTQ, wat natuurlijk belangrijk is, maar ik mis soms de aandacht voor mensen zoals ik.''

In haar vrije tijd is Luna graag creatief bezig. Op een bureau in haar woonkamer maakt ze armbandjes die ze uitdeelt op Comicon-evenementen. Ook fotografeert ze graag en kijkt ze erg uit naar de elektrische bakfiets die binnenkort wordt geleverd. “Dan kan ik eindelijk zelfstandig op pad met Mila voor in de bakfiets, zonder dat ik steeds met mijn ouders hoef te overleggen. Dat geeft me vrijheid.”

Begeleider Natasja ziet hoe waardevol dat soort stappen kunnen zijn. “Een positieve ervaring, hoe klein ook – een idee dat werkelijkheid wordt – kan haar echt vooruithelpen. Dat is precies wat we jongeren als Luna willen bieden: het gevoel dat ze ertoe doen, dat ze mee mogen doen en hun talenten kunnen inzetten.”

Luna’s verhaal laat zien hoe belangrijk het is om mensen met autisme niet alleen te ondersteunen, maar vooral ook serieus te nemen. “Ik wil laten zien dat ook mensen met een beperking mee kunnen doen,” zegt ze. “Als er maar gekeken wordt naar wat wél kan.”