Een inkijkje in het werk van de consulenten

Wanneer een asielzoeker in Nederland een verblijfsvergunning krijgt van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), verandert zijn of haar status in die van statushouder. Vanaf dat moment begint het proces van huisvesting en inburgering in een gemeente. In Hattem wordt dit werk uitgevoerd door de consulenten Bayan Musallab en Elisabeth Dijkhof. Zij delen hun ervaringen over hun werk en de uitdagingen die zij daarbij tegenkomen.

Van asielzoeker naar statushouder

De eerste stap richting inburgering begint wanneer het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) de statushouder aan een gemeente toewijst. Deze toewijzing is gebaseerd op de kansen van de status-houder om succesvol te integreren in die gemeente. Gemeenten hebben formeel tien weken om passende woonruimte te vinden, maar door het tekort aan woningen duurt dit veel langer. Tijdens deze wachttijd blijven statushouders in het AZC en ontvangen zij een klein bedrag van het COA voor persoonlijke uitgaven. Zodra zij een woning krijgen toegewezen, ontvangen zij – net als andere Nederlanders zonder werk – een bijstandsuitkering.

Begeleiding naar inburgering

In Hattem start het werk van de consulenten zodra het COA een statushouder aan de gemeente koppelt. Bayan en Elisabeth begeleiden de statushouders stap voor stap naar inburgering. Dit begint  met een persoonlijke kennismaking, vaak in het AZC. Er wordt dan gekeken naar zaken zoals gezinshereniging, medische bijzonderheden en andere zaken waar de gemeente rekening mee moet houden. Deze kennismaking is belangrijk om de begeleiding op maat af te stemmen. 
Elisabeth legt uit: “Mensen moeten na de kennismaking nog lang wachten voordat ze daadwerkelijk in Hattem kunnen wonen. In die periode bouwen we alvast een band met ze op. Als het AZC dicht bij Hattem is, kunnen we zelfs al beginnen met inburgering, zoals het volgen van taallessen. Dat motiveert hen en helpt bij hun zelfstandigheid.”

Scholing, werk en zelfredzaamheid

Een belangrijk onderdeel van het werk van de consulenten is het opstellen van een Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP). Dit plan beschrijft het traject dat de statushouder gaat volgen, met als doel de Nederlandse taal te leren en mee kunnen doen in de maatschappij. Er zijn verschillende routes die gevolgd kunnen worden. Die zijn afhankelijk van de leeftijd, het opleidingsniveau en de kwetsbaarheid van de statushouder. Naast Elisabeth en Bayan worden ook de vrijwillige taalcoaches en maatschappelijk begeleiders van Vluchtelingen Contact  Hattem (VCH) ingezet op het gebied van taal, maar ook bij het financieel zelfredzaam worden, integratie in de Hattemse samenleving, het inrichten van de woning en nog tal van andere zaken. 

Voor de meest kwetsbare groep, zoals mensen die nooit naar school zijn geweest of met psychische problemen kampen, is er een route met intensieve taal- en participatielessen. Elisabeth en Bayan werken samen met lokale en regionale bedrijven en organisaties om deze groep statushouders te helpen (werk)ervaring op te doen. Zij kunnen bijvoorbeeld aan de slag in een fietsenwerkplaats, in een keuken of bij inpakwerkzaamheden.

Dat niet alle statushouders direct aan het werk gaan, geeft soms een verkeerd beeld, ervaren de consulenten: “Mensen vragen zich af waarom de ene statushouder wel werkt voor z’n geld en de ander niet. Iedere statushouder heeft een andere achtergrond. Door het bieden van maatwerk proberen we de statushouder te begeleiden naar passend werk. Met als doel dat de mensen zo snel mogelijk financieel onafhankelijk worden.”

Persoonlijke motivatie en betrokkenheid

Bayan is niet alleen consulent inburgering, maar ook ervaringsdeskundige. Vanuit haar eigen ervaring weet ze hoe belangrijk het is om je weg te vinden in een nieuw land. Zelf vluchtte ze jaren geleden naar Nederland en heeft aan den lijve ondervonden hoe uitdagend het kan zijn om een nieuw leven op te bouwen. Elisabeth komt uit een familie waar het helpen van anderen altijd een rode draad was. “Het is me met de paplepel ingegoten om kwetsbare mensen hoop en veiligheid te bieden,” vertelt ze. Na haar studie en vrijwilligerswerk met vluchtelingen in het buitenland besloot Elisabeth zich te richten op het helpen van vluchtelingen. 

Hoop op een betere toekomst

Ondanks de vele uitdagingen, blijven Bayan en Elisabeth gemotiveerd om statushouders te helpen. Ze zijn trots op hun werk en zien het als kans om deze mensen een toekomst te geven. “We laten niemand los,” zegt Elisabeth stellig.